Yaz aylarında yüzde 1.4 ortalamasındaki konut kredileri, krizle birlikte yükselişe geçti. Ekim ayı başında yüzde 1.5'lere çıkan ortalama kredi faizleri yüzde 2'lere dayandı. Taksitler de 70-300 YTL arasında arttı..

Dünyada yaşanan global kriz ülkelerin ödediği faiz maliyetlerine yansımaya başladı bile. şžirketler ve bankalar uluslararası kredi piyasalarından borçlanmalarını daha yüksek maliyetlerle yapacağını düşünerek artan maliyetlerini tüketicilerine yansıtmaya başladı. İlk etkilerden biri kredi faizlerinde görüldü. Yaz aylarında aylık yüzde 1.4 ortalamasında dolaşan konut kredisi faizlerikriz başladığında ise yüzde 1.5'lere çıktı. şžimdi ise yüzde 2'lere merdiven dayadı. Hatta bazı bankalarda yüzde 2'lerin üzerinde. İşte bankalardan konut kredilerine ilişkin tespitler:

1- Faizler yükseldi

Ekim ayında yüzde 1.50-1.65 aralığında gezinen ortalama faizler artık yüzde 1.84-2.40 aralığında. En düşük faiz aldığını duyuran bankalardan; Ziraat Bankası (yüzde 1.65), Vakıfbank, Akbank Yapı Kredi Bankası, İş Bankası (yüzde 1.69) faiz oranları yüzde 1.84- 1.89 arasında değişiyor. Bu da minimum 0.20 puanlık bir faiz artışı anlamına geliyor.

2- Taksitler arttı

Faizlerin artmasıyla taksit ödemeleri de yükseldi. Ay başında yüzde 1.65 faizle kredi verdiğini açıklayan Ziraat Bankası'nın faizi yüzde 1.84'e çıktı. Buna bağlı olarak 50 bin YTL'lik bir konut kredisi için 969 YTL aylık sabit taksit ödeyen bir tüketicinin ödeyeceği taksit yeni dönemde bin 36 YTL'ye yükseldi. Böylece yeni kredi alan bir kişi taksit başına 76 YTL daha yüksek bedelden taksit ödeyecek. Öyle ki 50 bin YTL'lik kredide taksit tutarı 270 YTL artan banka bile oldu. Kredi 100 bin YTL'ye çıktığında ise aradaki fark minimum 153 YTL'ye çıkıyor.

3- Bankalar vade kısalttı
Veriler kredi faizlerinin artmasının yanında bazı bankaların vadelerde de indirime gittiğini gösteriyor.Genelde 120 ay olan ortalama vade bazı bankaların internet sitelerinde 60 aya çekilmiş. Vade kısaltma yolunu seçenler arasında Akbank, ING Bank ve Denizbank bulunuyor.

4- Dosya masrafları arttı
Bankalardan mortgage kredisi kullananlar dosya masraflarını da üstleniyor. Bu oran kredi miktarına ya da minimum maktuya göre belirleniyor. Ancak genelde bin YTL'nin altına inmeyen bir masraftan bahsediliyor. Bazı bankalar, avukatlık masrafı, eksper parası, tapu bedelini ayrıca tahsil ettiğini belirtmeyi ihmal etmiyor. Bunun yanında hayat sigortası, konut sigortası ve DASK (doğal afet sigortası) yapmak mecburi..

5- Masraf pazarlığı arttı
Banka şubeleri masraflar konusunda pazarlık yapıyor. Kimi masrafın bir miktar düşürülebileceğini kimi de oturulan meskenin i faturalarının banka tarafından ödenmesi durumunda indirim yapılabileceğini söylüyor.

YTL ile borçlanma tavsiye ediliyor

Bankalar YTL krediler dışında dolar, Euro, İsviçre Frankı ve Japon Yeni gibi para birimlerinden konut kredisi açıyor. Ancak uzmanlar, özellikle bu belirsizlik döneminde döviz cinsi geliri olmayanların uzun vadeli kur riskinin alınmasının yanlış olacağına dikkat çekiyor. Uzmanlara göre şu an kredi alırken yapılacak en akıllı hareket YTL cinsinden borçlanmak. Merkez Bankası Başkanı Durmuş Yılmaz da döviz geliri olmayanın borçlanmasını YTL üzerinden yapması gerektiğini her fırsatta dile getiriyor.

Bankaların konut kredisi verirken aldıkları dosya bedelleri değişiklik gösteriyor. Bankaların şubelerinden telefon aracılığıyla 100 bin YTL'lik kredi için aldığımız masraf ve diğer istekler şöyle:

Vakıfbank: Eksper ve sigorta bedelleri 2 bin YTL'lik dosya bedeline dahil. Hayat sigortası yaşa göre artı bedel olarak ekleniyor.

Akbank: 2 bin YTL dosya bedeli alıyor. Eksper için 500, DASK için 200 YTL ek ücret istiyor.

Garanti Bankası: 1000 YTL dosya masrafı, 500 YTL exper, 200 YTL DASK, yaşa ve vadeye göre de hayat sigortası bedeli talep ediyor.

İş Bankası: 2 bin YTL dosya masrafı alıyor.

ING Bank: Alınan kredi üzerinden yüzde 2'lik dosya bedeli isteniyor. Bunun 420 YTL'si eksper, 220 YTL'si tapu, geri kalanı ise hayat ve deprem sigortası oluşturuyor.

Yapı Kredi: 2 bin YTL'lik dosya masrafına eksper ve DASK dahil.

Ziraat Bankası: 3 bin YTL dosya bedeli alıyor. DASK ve hayat sigortası dahil değil.

Fortis: Kredi üzerinden yüzde 3,5 dosya masrafı alıyor. 27 yaşında biri için 500 YTL hayat sigortası, 250 YTL DASK sigortası tahsil ediyor.

TEB: 3 bin 500 YTL olarak talep ettiği dosya bedelinde avukatlık, ipotek, expertiz ve DASK masrafı bulunuyor.

Finansbank: Bankalar arasında 6 bin 500 YTL ile en yüksek bedeli talep ediyor. Masraflar pakete dahil.

Millenium: Maksimum 60 ay vadeli konut kredisi veren banka kredinin yüzde 2'si oranında dosya masrafı, 390 YTL ekspertiz, 200 YTL de DASK bedeli talep ediyor.

şžekerbank: Banka minimum bin 400 YTL dosya masrafı talep ediyor. Bunun yanında yüzde 5 kredi vergisi, 250 YTL de deprem sigortası bedeli tahsil ediyor.

Anadolubank: Banka dosya bedeli olarak kredinin yüzde 2,95'ini talep ediyor. Dosya bedeline tüm masraflar dahil.

Denizbank: Sigorta, ekspertiz, avukatlık ve ipotek masraflarından oluşan dosya masrafı bankada kredinin yüzde 2'si.

Pınar çELİK / Sabah