24 / 05 / 2022

30 milyarlık HES projeleri silbaştan ele alınacak

30 milyarlık HES projeleri silbaştan ele alınacak

Gerek çevreye verdiği tahribat, gerekse lisans alındığı halde yapılmayan hidroelektrik santral (HES) yatırımları silbaştan ele alınacak



Başbakan Recep Tayyip Erdoğan, özel sektör tarafından yapılmayan hidroelektrik santrallerle ilgili sürece el koyacaklarını ve bu izinlerin yatırımı yapacak olanlara verileceğini söyledi. Enerji Bakanlığı ve sektör temsilcilerinden edinilen bilgilere göre, süreç şöyle gerçekleşecek:” Enerji Piyasası Düzenleme Kurumu'ndan (EPDK) lisans aldığı halde üstlendiğini iş programını yerine getirmeyen, ilerleme kaydetmeyen projelerle ilgili, ihtar süreçleri uygulanacak. Buna rağmen yatırıma dönüşmeyen projelerle ilgili lisans iptal edilecek. EPDK bugüne kadar toplam yatırım büyüklüğü 30 milyar lira olan 18 bin 500 megavat kurulu güçte 768 projeye lisans ve ‘uygun bulma' kararı verdi. DSİ ve şirketlerin projelendirdiği proje sayısı 1600, kurulu güç 25 bin megavat. DSİ'nin başkanlığında ilgili kurumların katılımıyla komisyon oluşturuldu. Komisyon tüm HES projelerin durumunu gözden geçirecek.”

Ön lisans geliyor

LİSANS alıp bunu yatırıma dönüştürmeyen ve “lisans ticareti yapan” şirketlere karşı yeni bir yasal önlem hazırlandığı belirtiliyor. İlgili Kanunda yapılacak değişiklikle yeni projeler için ön lisans verilecek. Kanunda belirtilen sürede, izin, ve ruhsatları alamayan ve sahanın mülkiyet veya kullanım hakkının elde edilmesinde engel bulunmadığını belgeleyemeyen şirkete lisans verilmeyecek.
Hürriyet/Merve Erdil

Konuyla ilgili basında yer alan diğer haberler

Çevre protestolarına ve mahkeme maratonlarına neden olan HES'lere 'seçim öncesi' rötuşu geldi. Konuya Başbakan Erdoğan el attı. Sayıları 1600'ü aşan HES projeleri sil baştan ele alınacak

Fırtına Vadisi'yle başlayıp İkizdere, Çamlıhemşin, Çayeli ve Mahacel'e doğru yayılan, yayıldıkça da çevre protestolarına, dava maratonlarına neden olan hidroelektrik santral (HES) projeleri sil baştan yenilenecek.

Başbakan Recep Tayyip Erdoğan'ın talimatı ile harekete geçen Enerji Bakanlığı ve Devlet Su İşleri (DSİ) bürokratlarının bir komisyon oluşturarak HES lisanslarını tekrar ele alacağı öğrenildi. HES yatırımlarının bir an önce devreye girmesi için Çevre ve Orman Bakanlığı ve Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı ‘çevreyi tahrip etmeyecek yönde düzenlemeler' yapacak. 

Kendisi de Rize kökenli Başbakan Recep Tayyip Erdoğan'ın HES projelerinin bir an önce değerlendirilip devreye girmesi ve önümüzdeki yıl gerçekleştirilecek olan ‘seçimlerden önce' bu sorunun çözülmesi için talimat verdiği öğrenildi.

Tepkisiz bölge pilot seçildi
Bakanlık ve DSİ bürokratlarından oluşan komisyonda hidroelektrik santral izin ve şartları ‘havza bazı'nda değerlendirilecek. Böylece lisans alan ancak çevreye zarar vereceği iddiası ile hayata geçirilemeyen projeler sil baştan ele alınacak.

HES'lerde yeni düzenleme çevrecilerin tepkisini çekmemek için Karadeniz Bölgesi'nde Giresun Yağlıdere ilçesini pilot bölge olarak tespit edildi. Giresun'da bugüne kadar 82 HES projesi için başvuruda bulunuldu. Bunlardan uygun görülen 12'sinin çalışmaları halen devam ediyor. Yağlıdere'de tamamlanan bir HES ise çalıştırılmaya başlandı. Giresun'da HES'lere karşı pek etkili bir eylem gerçekleştirilemedi.

Seçim öncesi HES ayarı
Yeni düzenlemeyle Başbakan Tayyip Erdoğan hem Karadeniz'de yatırım yapan Türkiye'nin önde gelen müteahhitlerinin kulisinden ve hem de neredeyse her dere için bir dernek kurup HES karşıtı mücadele veren hemşerilerinin eleştiri oklarından kurtulmuş olacak.

Çoğu Karadeniz Bölgesi'nde olmak üzere 1600'ü aşkın HES projesine getirilen eleştirilerin başında her bir projenin, sadece kendi içinde değerlendirilmesi, bu yüzden bir dereye birden fazla HES izni verilmesi geliyor.
Radikal'in ulaştığı bir Enerji Bakanlığı yetkilisi de HES karşıtlarının proje izinleri verilirken hava bazında değerlendirme yapılmamasına yönelik eleştirilerini Bölge İdare Mahkemesi'ne taşıdığını, bu nedenle ‘hava bazı'nda değerlendirme yapacaklarını söyledi. 

Yetkili, “Mahkemeler yeterli miktarda can suyu (santral sonrası derede flora ve fauanın devam etmesini sağlayacak miktarda su) ayarlanmadığı gerekçesi ile yürütmeyi durdurma kararı veriyor. Hazırlanan raporlarda da şirketler tarafından projelendirilen yatırımlarda bağlantı noktalarının doğru seçilememesinden dolayı iletim hatları inşaatında çok miktarda ağacın kesilmesi, doğanın tahribatı söz konusu olduğu belirtiliyor” dedi. 

Kazanılmış haklar korunacak
Enerji Bakanlığı ve DSİ ile oluşturulacak komisyonun ‘projelendirilen yatırımların hepsinin durumunu, doğru bağlantı yapılıp yapılmadığı, rantabl olup olmadığı, suyun verimli kullanıp kullanılmadığı, çevreye etkilerini ve yargı kararlarını dikkate alacak bir çalışma yapacağı' belirtiliyor.

Ancak söz konusu düzenleme yapılırken lisans almış yatırımcının müktesab (kazanılmış) hakkının korunması esas alınacak.

Orman tahrip ediliyor
Cansuyu tartışmalarının yanı sıra özellikle Karadeniz'de ormanlık alanların içinde elektrik iletim hatları çekilirken doğanın tahrip edildiği belirtiliyor. Enerjide dışa bağımlı Türkiye, bu durumu tersine çevirmek için ‘atakta.' Bu kapsamda halen üçte birinden yararlanılan akan suların tamamında elektrik enerjisi üretilmesi hedefleniyor.

Her dereye bir dernek
HES projeleri ve protestoları, Türkiye'nin her yerine yayılmış durumda ama Karadeniz'de neredeyse her dere adına bir dernek ve HES karşıtı mücadele sürüyor. Rize'de HES'lere karşı mücadele verenler arasında ünlü şarkıcı Tarkan'ın (Tevetoğlu) akrabaları da var. Rize İkizdere'de Koçoğlu Grubu'na ait Atabey Enerji tarafından yapılacak olan santrala geçit vermeyen Tevetoğlu'nun akrabalarının şirket çalışanlarını tehdit ettiği, bunun jandarma tutanaklarına geçtiği de ileri sürüldü. Atabey Enerji, 23 milyon dolar maliyeti bulunan 10 megavat kurulu güçteki Rüzgârlı HES'e tepkiler nedeniyle dört yıldır çivi bile çakamıyor.
Radikal/Songül Selvi

Altın Ayı törenindeki HES isyanı ses getirdi Erdoğan devreye girdi
  
Çevre örgütlerinin büyük tepkisini çeken HES'lere neşter geliyor. Son olarak ünlü yönetmen Semih Kaplanoğlu'nun 'Bal' filmi için Altın Ayı ödülü alırken isyan ettiği HES'ler için Başbakan'ın talimatı üzerine harekete geçildi

Başta Başbakan Erdoğan'ın memleketi Rize olmak üzere, Karadeniz Bölgesi'nde 4 bin megawatt kapasiteli 200 santrala lisans verilirken, çevrecilerden gelen yoğun tepkiler yanında, bölge idare mahkemeleri de bu santraller için ard arda durdurma kararları verdi. Bu santrallere yönelik kamuoyu tepkisi artarken, son olarak da ünlü yönetmen Semih Kaplanoğlu, Bal filminin Berlin'de Altın Ayı ödülü aldığı törende, konuya yönelik isyanını dile getirmişti.

İPTAL YETKİSİ YOK
Başbakan Tayyip Erdoğan da Karadeniz'deki HES sorununa neşter vurulması için talimat verirken, ilgili kamu kurumları da harekete geçti. Buna göre Enerji ve Çevre bakanlıkları ile DSİ'nin katılımı ile bir hidroelektrik santralları komisyonu oluşturuldu. Bu komisyon, lisans verilen HES yatırımlarını sil baştan masaya yatıracak. Komisyon, çalışmalarının ilk ayağı olarak Giresun'un Yağlıdere bölgesini seçti. Komisyon, hidroelektrik santralında üretilecek elektriğin ana sisteme aktarılacağı bağlantı noktasının doğru yapılıp yapılmadığını, santralin suyu verimli kullanıp kullanmadığına bakacak. Ancak komisyonun, müktesep hak olduğu için santraller için lisans iptali kararı verme yetkisi bulunmuyor. Bölgede kurulan hidroelektrik santralları nedeniyle çok sayıda ağaç kesilirken, santralların bitki örtüsü ve canlılar için yeteri miktarda cansuyunu nehirlerde bırakmadığı da saptanmıştı.
Akşam/Deniz Çiçek