Tapu sicili nedir?

Türkiye’de taşınmaz alım satımında sıkça duyulan ancak çoğu zaman ayrıntıları bilinmeyen kavramlardan biri de “tapu sicili”. Gayrimenkul piyasasında artan hareketlilikle birlikte, “Tapu sicili nedir, ne işe yarar, neden bu kadar önemli?” soruları da öne çıkmaya başladı. 

Uzmanlara göre, tapu sicilinin doğru anlaşılması, hem alıcı hem satıcı hem de yatırımcı açısından hukuki güvenliğin temel şartı.

Pek çok kişi tarafından merak edilen ve araştırılan tapu sicili, en sade anlatımla, bir taşınmazın kim tarafından, hangi hak ve yükümlülüklerle kullanıldığını gösteren resmî kayıt sistemidir. 

Her il ve ilçede Tapu Müdürlükleri bünyesinde tutulan bu sicil, yalnızca mülkiyet hakkını değil, taşınmaz üzerindeki ipotek, haciz, intifa gibi tüm ayni hakları da içerir. Bu nedenle “kâğıt üzerinde görünen malik” ile “gerçekte hak sahibi olan kişi”nin aynı olması, doğrudan tapu sicilinin doğruluğuna bağlıdır.

Hukukçular konu ile ile ilgili olarak yaptıkları açıklamalarda tapu sicilini “taşınmazın nüfus cüzdanı”na benzetiyor. Nasıl ki bir kişinin kimlik bilgileri nüfus kayıtlarında yer alıyorsa, bir arsanın, konutun ya da iş yerinin geçmişi ve mevcut durumu da tapu sicilinde kayıtlı. 

Paylaşılan bilgilere göre söz konusu taşınmazın yüzölçümü, cinsi (arsa, tarla, konut, iş yeri), bulunduğu ada–parsel bilgileri, malik bilgileri ve üzerindeki kısıtlayıcı haklar bu sistemde ayrıntılı biçimde görülebiliyor.

Tapu sicili, yalnızca bilgi kayıt sistemi olmanın ötesinde, hukuki güvence işlevi de görüyor. Türk Medeni Kanunu’na göre iyi niyetli üçüncü kişilerin tapu siciline güvenerek yaptıkları işlemler kural olarak korunuyor. 

Verilen detaylara göre söz konusu bu düzenleme, yatırımcının “tapuda ne yazıyorsa ona inanabilmesini” ve buna göre işlem yapabilmesini sağlıyor. Bu yüzden herhangi bir taşınmaz satın almadan önce, tapu kaydının güncel bir örneğinin alınması ve üzerinde ipotek, haciz, şerh gibi kısıtlayıcı kayıtlar olup olmadığının mutlaka kontrol edilmesi gerekiyor.

Tapu sicil sisteminin dijitalleşmesiyle birlikte, birçok bilgiye e-Devlet üzerinden erişilebilmesi de işlemleri kolaylaştırıyor.

Vatandaşlar, kendi üzerlerine kayıtlı taşınmazları görüntüleyebiliyor, tapu kayıt örneği talep edebiliyor ve işlem süreçlerini daha şeffaf şekilde takip edebiliyor.

Uzmanlar, özellikle yüksek tutarlı gayrimenkul alımlarında tapu sicilinin teknik detaylarının bir hukukçu veya uzman danışman eşliğinde incelenmesini tavsiye ediyor. Böylece hem sahtecilik hem de ileride doğabilecek mülkiyet ihtilafları açısından önemli riskler en baştan azaltılmış oluyor.